การตรวจคัดกรองวัณโรค

Tuberculosis Screening

tuberculosis3

หลักการและความสำคัญของการตรวจ

การคัดกรองวัณโรคโดยทั่วไปมักไม่นิยมทำกันในประเทศไทย เพราะมีข้อจำกัดมากมาย อย่างไรก็ตามการตรวจคัดกรองดังกล่าวมักเป็นข้อกำหนดที่นักเรียน นักศึกษาหรือผู้ที่จะไปทำงานในต่างประเทศต้องไป เพื่อยื่นขอวีซ่าก่อน การตรวจคัดกรองวัณโรคที่คลินิกนักท่องเที่ยว โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน จะตรวจเฉพาะกลุ่มที่มี ข้อบ่งชี้ที่เหมาะสมเพื่อให้การตรวจและการแปลผลมีความถูกต้องและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ผู้รับบริการ

ก่อนการตรวจ แพทย์จะประเมินเหตุผล ความจำเป็น และความเสี่ยงรายบุคคลอย่างละเอียด เช่น ประวัติการสัมผัสผู้ป่วยวัณโรค ประวัติการอยู่อาศัยหรือทำงานในพื้นที่ที่มีอัตราวัณโรคสูง ประวัติการทำงานด้านสาธารณสุขหรือสถานดูแลผู้ป่วย รวมถึงปัจจัยด้านสุขภาพ เช่น ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง โรคประจำตัว หรือประวัติการได้รับวัคซีน BCG ซึ่งมีผลต่อการเลือกวิธีตรวจและการแปลผล

การตรวจคัดกรองวัณโรคระยะแฝง ทำได้ 2 วิธีหลักๆคือ

  1. การตรวจภูมิคุ้มกันวัณโรคทางผิวหนัง (Tuberculin skin test, Mantoux test) เป็นการตรวจเพื่อคัดกรองด้านภูมิคุ้มกันของการติดเชื้อวัณโรค (TB) ซึ่งใช้การตรวจทางผิวหนัง ในประเทศไทยไม่นิยมใช้การตรวจวัณโรคโดยวิธีนี้ แต่ในบางประเทศยังกำหนดให้ผู้ที่จะเดินทางเข้าประเทศนั้นๆ โดยเฉพาะการขอ VISA นักเรียน  ผู้ที่จะขอเข้ารับบริการจะต้องมาที่คลินิก 2 ครั้ง ครั้งแรกในวันจันทร์ และ วันอังคารเท่านั้นเพื่อฉีดยาทดสอบทางผิวหนัง และมาพบแพทย์อีกครั้งในอีก 48 – 72 ชั่วโมงเพื่ออ่านผล ผู้ที่จะเข้ารับการตรวจดังกล่าว กรุณาทำนัดหมายล่วงหน้า
  2. การทดสอบ Interferon-gamma release assays (IGRAs, QuantiFERON) เป็นการตรวจเลือดเพื่อช่วยในการวินิจฉัยโดยการวัดปริมาณสารที่จะพบเมื่อมีการติดเชื้อวัณโรคในร่างกาย โดยความไวและความจำเพาะจะเท่าหรือดีกว่าการทดสอบทางผิวหนัง ทางคลินิกจะให้บริการตรวจเลือดเฉพาะ วันจันทร์ – พฤหัสบดี โดยผลการตรวจจะใช้เวลาประมาณ 7 วันทำการ

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติม

การตรวจ Tuberculin skin test
(Public domain photo: CDC’s Public Health Image Library)

คำถามที่ถามบ่อย

  • การตรวจคัดกรองวัณโรคมีกี่วิธี และควรเลือกวิธีไหน
    โดยทั่วไปมี 2 วิธีหลักๆ คือการตรวจปฏิกิริยาทางผิวหนัง หรือเรียกว่า PPD test หรือ Tuberculin skin test หรือ Mantoux test ซึ่งทั้ง 3 ชื่อหมายถึงการตรวจแบบเดียวกัน และการตรวจอีกวิธีเรียกว่า Quantiferon test หรือ IGRA test หรือ TB Spot test ตรวจได้โดยการเจาะเลือดตรวจ การตรวจทั้ง 2 วิธีมีข้อดี ข้อเสียต่างกันไป แพทย์จะให้คำแนะนำถึงวิธีการตรวจที่เหมาะสม
  • ต้องนัดหมายก่อนตรวจคัดกรองวัณโรคหรือไม่
    แนะนำให้ทำนัดหมายล่วงหน้าก่อนมาขอตรวจคัดกรองวัณโรค เพื่อความสะดวก ท่านสามารถนัดหมาย ได้ที่นี่
PPD

เวลาทำการของคลินิก



เวลาทำการปกติ:
 วันจันทร์ถึงวันศุกร์ 8.00-16.00น. (ปิดรับ walk-in 15น.)
คลินิกพิเศษนอกเวลา
 วันจันทร์ถึงวันศุกร์ 16.00-19.00 (ปิดรับ walk-in 18น.)
 วันเสาร์ 9.00-16.00 (ปิดรับ walk-in 15น.)
วันอาทิตย์และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ปิดบริการ
หยุดพักการให้บริการ เวลา 12-13น.